Od zagrożenia delistingiem i 8,35 zł za akcję do przymusowego wykupu po 27,60 zł. Historia determinacji, protestów, negocjacji, kosztów i osiągnięcia celu umów: sprzedaży akcji po cenie znacznie wyższej niż 8,35 zł. Artykuł przedstawia stanowisko Fundacji, oparte na jej komunikatach z lat 2020–2026, dokumentach i relacjach z działań. Określa wpływ działań na cenę oraz szanse procesowe.
1. Od 8,35 zł do 27,60 zł – sześć lat, których nie można pominąć
W 2020 roku Orlen oferował w wezwaniu na akcje Energi 8,35 zł. We wrześniu 2026 roku ogłoszono przymusowy wykup po 27,60 zł. Różnica wyniosła 19,25 zł na akcję, czyli około 230,5% ceny odniesienia. Dla akcjonariusza posiadającego 10 000 akcji oznacza to różnicę 192 500 zł przed podatkami i kosztami.
Nie był to jednak prosty, automatyczny proces. W międzyczasie akcjonariuszom groziło wycofanie akcji z giełdy, pojawiały się kolejne uchwały korporacyjne, spory o dywidendy, rozmowy z Orlenem, zaproszenie do sprzedaży akcji po 18,87 zł (nie było to wezwanie), a wreszcie emisja nowych akcji i przymusowy wykup. Przez cały ten okres działała Fundacja „To co najważniejsze”, która zrzeszała drobnych akcjonariuszy.
Fundacja nie przypisuje sobie wyłącznego wpływu na każdą zmianę kursu. Jest jednak pewne, że bez jej konsekwentnych działań — wygranego procesu delistingowego — akcjonariusze nie znaleźliby się w takiej sytuacji, w jakiej byli jesienią 2026 roku.
2. Projekt gospodarczy oparty na ryzyku organizatora
„Pokażmy siłę inwestorów Energa” był projektem Fundacji prowadzonym na jej własne ryzyko finansowe. Jego uczestnicy zawierali umowy przewidujące wynagrodzenie zależne od uzyskanego rezultatu. Nie musieli z góry finansować każdej opinii, rozprawy, kampanii ani spotkania.
Fundacja musiała natomiast zorganizować zaplecze kadrowe i prawne, finansowanie oraz komunikację z setkami, a później ponad tysiącem akcjonariuszy. To podstawowa cecha przyjętego modelu: uczestnik pozostawał właścicielem akcji, a Fundacja finansowała organizację działań, nie wiedząc, czy w ogóle i kiedy uzyska należne wynagrodzenie.
3. Przełom: sądowa obrona notowań Energi
Najważniejszym wydarzeniem była walka z uchwałą o wycofaniu akcji Energi z GPW. Powództwo wnieśli akcjonariusze, w tym prezes Fundacji. Ta finansowała natomiast i organizowała wszystkie aspekty prowadzenia postępowania, wraz z przygotowaniem opinii ekonomicznej. To rozróżnienie jest istotne: formalnymi powodami byli akcjonariusze, a Fundacja była organizatorem.
Uzyskano zabezpieczenie sądowe, którego skuteczność wymagała wniesienia 1,36 mln zł kaucji (strona pozwana żądała nawet ponad 4 mln zł). Samo jego utrzymanie przez długi czas wymagało zapewnienia istotnego kapitału (zamrożone środki w kaucji).
30 listopada 2022 roku Sąd Okręgowy w Gdańsku uchylił uchwałę delistingową. 21 marca 2024 roku Sąd Apelacyjny w Gdańsku oddalił apelację Energi (I AGa 52/23). Było to prawomocne zwycięstwo w sprawie o fundamentalnym znaczeniu dla akcjonariuszy – bezprecedensowy wyrok w całej historii polskiej giełdy.
Bez tego zabezpieczenia i wyroku akcje zostałyby wycofane z giełdy, co pozbawiłoby je dalszych notowań na GPW i praktycznie zakończyłoby obrót nimi. Nie oznacza to, że nienotowane akcje byłyby bezwartościowe; oznacza jednak, że zniknąłby giełdowy mechanizm kształtowania ceny i łatwego zbywania akcji. To właśnie obrona giełdowego statusu spółki była pierwszym spełnionym warunkiem – podstawą notowań jej akcji i wzrostu ich kursu.
4. Walka nie ograniczała się do jednego procesu
Równolegle Fundacja wspierała postępowania dotyczące uchwał o podziale zysku i niewypłacaniu dywidend. W kolejnych latach prowadzono pięć spraw dotyczących dywidend oraz sprawę przeciwko mediom o sprostowanie informacji (o przejęciu spółki Energa SA przez Orlen); podejmowano również działania przed sądem rejestrowym w związku z brakiem odpowiedzi na pytania akcjonariuszy podczas walnych zgromadzeń, a także prowadzono spory dotyczące przyjętych przez WZA uchwał o zasadach wynagradzania organów spółki – uchwał krzywdzących drobnych akcjonariuszy spółki.
Nie wszystkie postępowania zakończyły się korzystnie. Fundacja nie przedstawia ich jako pasma samych zwycięstw. Każde jednak wymagało przygotowania, analizy, korespondencji, udziału prawników i kosztów. Prowadzono też działania dotyczące fuzji innych firm z Orlenem, kierowano pisma do organów nadzoru i instytucji państwowych, uczestniczono w walnych zgromadzeniach (Energi i Orlenu) oraz zadawano pytania dotyczące sytuacji Energi i jej akcjonariuszy.
Fundacja informowała w 2022 roku poprzez media (w płatnych i bezpłatnych artykułach) o znaczeniu niskiego obrotu giełdowego i progu 1% dla zasad ustalania ceny przymusowego wykupu. Późniejsze wydarzenia pokazały, że nie były to rozważania oderwane od realnych zagrożeń – ponieważ (na wniosek Ministerstwa Aktywów Państwowych) przeforsowano (niekorzystne dla drobnych akcjonariuszy) zmiany w ustawie o ofercie publicznej.
5. Rozmowy z Energą i Orlenem
Fundacja podejmowała próby rozwiązania sporu na drodze negocjacji. W okresie wcześniejszych władz Orlenu kilkukrotnie odbyły się nieformalne kontakty z otoczeniem ówczesnego kierownictwa koncernu; dzięki temu Fundacja przekazywała kolejne propozycje rozwiązania sporu kierownictwu koncernu. Odbyło się wtedy także spotkanie w siedzibie Energi z zarządem spółki – udział w nim wzięli dwaj reprezentanci Fundacji (w tym prezes i drugi inicjator projektu). Po zmianie władz państwowych spółek (i zmianie rządzących krajem) doszło do kolejnego spotkania z zarządem Energi, w którym również uczestniczył prezes Fundacji.
14 października 2024 roku przedstawiciele Fundacji spotkali się z samym prezesem Orlenu – Ireneuszem Fąfarą. 5 września 2025 roku czteroosobowa delegacja Fundacji rozmawiała w Warszawie ze specjalną komisją – zespołem Orlenu. Przedstawiano warianty rozwiązania konfliktu: wykup akcji po godziwej cenie lub przywrócenie warunków umożliwiających normalne funkcjonowanie Energi na giełdzie.
Z obu stron padły deklaracje, które później zostały zrealizowane. Negocjacje i kontakty były kontynuowane na bieżąco, w sposób zdalny. Zgodnie z warunkami zawartymi w umowach z akcjonariuszami aktywność Fundacji polegała także na dziesiątkach innych działań (bez których nie udałoby się osiągnąć sukcesu), a nie tylko na bezpośrednich rozmowach i negocjacjach.
6. Informowanie, mobilizowanie, nagłaśnianie
Fundacja wysyłała do akcjonariuszy cykliczne raporty z działań, obejmujące dziesiątki komunikatów (ponad 60 wiadomości e-mail) w latach 2020–2026. Informowano w nich o sprawach sądowych, walnych zgromadzeniach, konferencjach, zamówionych wycenach, analizach, kampaniach, zmianach prawa, prawach poboru i żądaniach odkupu. Zachęcano do korzystania z praw korporacyjnych, składania petycji i udziału w wydarzeniach.
Fundacja prowadziła ogólnopolską kampanię „TUSKU, MUSISZ rozliczyć Orlen”, działania pod hasłem „Orlen a CSR” (skierowane do zagranicznych akcjonariuszy Orlenu), wystąpienia medialne i protesty uliczne w: Karpaczu (w 2024 i 2025 roku), Gdańsku, Płocku oraz największy z nich, zorganizowany 19 lutego 2026 roku w Warszawie (przed siedzibą Orlenu). Kampanie wymagały współpracy z kancelariami, ekonomistami oraz agencjami marketingowymi, a także przygotowania materiałów, pracy organizacyjnej i finansowania.
Konsekwentne nagłaśnianie problemu akcjonariuszy i dziesiątki innych działań były narzędziami zwiększania presji i zainteresowania sprawą, co z kolei stanowiło zachętę dla inwestorów do zakupu nowych akcji Energi, a w ślad za tym – niewątpliwie – przekładało się na wzrost kursu spółki.
7. Niezależne wyceny i spór o wartość akcji
Fundacja dwukrotnie zamawiała opracowania wyceny akcji w Uniwersytecie Gdańskim (UG). W różnych wariantach analiz pojawiały się wartości znacznie przekraczające oferty Orlenu. Istotna dla późniejszej oceny wykupu minimalna wartość godziwa przed emisją wynosiła według przedstawionej przez Fundację analizy 32,64 zł za akcję (maksymalna – 39,55 zł).
Wyceny stanowiły argument w rozmowach i były ważnym elementem w nagłaśnianiu pokrzywdzenia drobnych akcjonariuszy spółki. Fundacja żądała od większościowego właściciela oferty odpowiadającej rzeczywistej wartości spółki i określenia jej według zasad przyjętych przez UG.
8. Dlaczego nie zaakceptowano 18,87 zł?
Jesienią 2025 roku Orlen zaprosił akcjonariuszy do składania ofert sprzedaży akcji po 18,87 zł (nie było to wezwanie). Fundacja uznała te warunki za niesatysfakcjonujące i apelowała do uczestników, aby nie sprzedawali akcji na tych warunkach. Orlen nie przekroczył wtedy progu 95%. Fundacja nie zgodziła się na tę cenę i „parła” dalej. W przeciwnym wypadku cała sprawa zakończyłaby się na cenie 18,87 zł. W międzyczasie inwestorzy, zachęceni determinacją Fundacji i akcjonariuszy, zaczęli kupować akcje spółki, co spowodowało wzrost kursu od około 13 zł do ponad 20 zł. Bez działań i determinacji Fundacji nie byłoby tego wzrostu, a zaproszenie Orlenu do sprzedaży akcji udałoby się. Orlen przekroczyłby 95% akcji. Mógłby wtedy przeprowadzić wykup przymusowy po cenie zbliżonej do tej z zaproszenia.
W 2026 roku przeprowadzono emisję nowych akcji serii CC: 276 044 742 akcji po 18,50 zł. Fundacja wytoczyła sprawę sądową o uchylenie uchwały „emisyjnej”, a wcześniej jeszcze złożyła wniosek do sądu o zabezpieczenie, czyli wstrzymanie realizacji zaskarżanej uchwały. Sąd Okręgowy udzielił zabezpieczenia, lecz Energa odwołała się do Sądu Apelacyjnego, który je uchylił. Równolegle Fundacja szeroko informowała inwestorów o prawach poboru, aby mogli świadomie nimi rozporządzać. Wielu akcjonariuszy (także niezrzeszonych w Fundacji) skorzystało z jej pomocy.
Po emisji akcji Orlen przekroczył próg 95% w spółce, co otworzyło mu drogę do ogłoszenia przymusowego wykupu i przejęcia wszystkich akcji Energi. Fundacja zleciła dwóm kancelariom przygotowanie dokumentów żądania odkupu. Przekonywała do złożenia tych dokumentów (szacujemy, że złożyło je ponad tysiąc osób). Ze względu na to, że zamierzenia Orlenu co do ogłoszenia wykupu przymusowego nie były znane, należało wykorzystać ochronę, jaką dają przepisy prawa (które zobowiązują akcjonariusza przejmującego do odkupu reszty akcji). Według analiz prawnych była to jedyna rozsądna, możliwa do podjęcia decyzja w tamtych okolicznościach.
Wraz z upływem trzymiesięcznego okresu „ochronnego”, pod koniec września 2026 roku Orlen ogłosił wykup przymusowy po cenie 27,60 zł za akcję. Stanowczy sprzeciw Fundacji wobec warunków zaproszenia miał wymierne znaczenie: bez niego Orlen zapłaciłby mniej. Cena wykupu odpowiadała wartości godziwej ustalonej metodami zbliżonymi do tych, których stosowania Fundacja domagała się od początku (wycena UG), przy uwzględnieniu rozwodnienia wskutek emisji akcji, które obniżyło tę wartość o 5,04 zł.
9. Co potwierdzają niezależne publikacje?
Wielokrotnie o działalności Fundacji pisały media gospodarcze. „Parkiet” informował o gotowości wniesienia kaucji, procesach, wycenach i sprzeciwie wobec emisji. Bankier.pl opisywał konflikt akcjonariuszy z Orlenem jeszcze przed prawomocnym zakończeniem sprawy delistingowej. „Puls Biznesu” relacjonował końcowy wykup.
Stowarzyszenie Inwestorów Indywidualnych podkreśliło „kluczową rolę” Fundacji w walce akcjonariuszy mniejszościowych Energi. Jest to ważna, niezależna ocena wieloletniej działalności, nie zaś twierdzenie organizatora projektu.
Publikacje te pokazują, że Fundacja nie pojawiła się dopiero przy rozliczeniu prowizji: była (tak naprawdę jedynym) publicznie rozpoznawalnym, dużym i kluczowym rozgrywającym uczestnikiem walki o wyższą cenę akcji Energa. Linki do wybranych materiałów zamieszczono na końcu artykułu.
10. Koszty i ryzyko po stronie Fundacji
Koszty projektu obejmowały między innymi obsługę prawną, analizy ekonomistów, wyceny, kampanie reklamowe, działania organizacyjne i komunikacyjne.
Akcjonariusze zlecili Fundacji uzyskanie „wyższej ceny”, co osiągnęła dzięki swojej sześcioletniej pracy i zdeterminowanym działaniom. Wykonanie umowy nie może być oceniane na podstawie subiektywnego zatwierdzania każdego wydatku przez akcjonariuszy. Fundacja działa zgodnie z przepisami, wypełnia obowiązki prawne i rachunkowe. Jej działania zakończyły się sukcesem, a w razie sporu sądowego przedstawi ona wszelkie dowody na powstanie roszczenia zgodnie z zawartą umową.
W przedsięwzięciu trwającym sześć lat nie wszystkie decyzje mogły okazać się równie skuteczne. Zasada Pareto przypomina, że niewielka część działań może przynieść większość efektów – tutaj także tak było. Po zakończeniu sprawy łatwo mówić, które działania należało podjąć, a których uniknąć – według znanego wśród inwestorów powiedzenia: „analiza wsteczna zawsze skuteczna”. Na bieżąco nikt przecież nie znał przyszłych decyzji i działań podejmowanych przez Orlen.
11. Praca na ryzyko Fundacji
Przez sześć lat Fundacja finansowała całość działań na własne ryzyko, bez gwarancji, że w ogóle uzyska wynagrodzenie. Prezes Fundacji poświęcał projektowi cały czas zawodowy, nie pobierając wynagrodzenia.
12. Umowy, prowizja i rezultat
Treść umów z każdym uczestnikiem projektu była jednakowa, z wyjątkiem indywidualnie ustalanej stawki prowizji (oraz ewentualnie okresu, na jaki umowa została zawarta). Średnia prowizja – licząc także umowy w okresach promocji 0%, co było w interesie wszystkich akcjonariuszy – wynosiła poniżej 20% i obejmowała 23% VAT, który Fundacja wzięła na siebie.
Punkt odniesienia rozliczenia prowizji – 8,35 zł – był określony na początku współpracy. Jest to cena z wezwania Orlenu z 21 września 2020 roku, wskazana wprost w § 1 ust. 1 lit. b umowy. Późniejsze zaproszenie z 2025 roku nie było wezwaniem i nie zmienia tego punktu odniesienia. Wszystkie umowy zawierano, gdy kurs akcji znajdował się poniżej tego poziomu.
Fundacja wskazuje, że § 3 ust. 1 umowy odwołuje się do rezultatu osiągniętego „w wyniku Negocjacji lub innych podejmowanych działań”. § 1 ust. 5 przewidywał wybór działań według uznania Fundacji i na podstawie pozyskiwanych opinii i analiz prawnych. Oznacza to, że konstrukcja umowy nie ograniczała środków wyłącznie do negocjacji zakończonych podpisaniem porozumienia.
Sześć lat rzeczywistych działań, wygrana (prawomocny wyrok) sprawy delistingowej i końcowa cena 27,60 zł wypełniają umowne przesłanki wynagrodzenia. Oczywiście każdy ma prawo podważać zasadność roszczenia – w takim przypadku ostateczna ocena należeć będzie do właściwego sądu.
13. Czy warto walczyć dalej o dopłatę do wartości godziwej?
Po analizie sytuacji Fundacja przyjęła stanowisko, że dalsza walka sądowa z pozycji akcjonariusza nie znajduje obecnie uzasadnienia ekonomicznego. Nie oznacza to niemożliwości uzyskania dopłaty, lecz niekorzystny stosunek szans do kosztów, ryzyka i czasu.
Według Fundacji firma PwC (dla Orlenu) zastosowała metody wyceny zbliżone do tych wykorzystanych przez Uniwersytet Gdański. Wycena uniwersytecka wskazywała minimalną wartość godziwą 32,64 zł za akcję, ale nie uwzględniała późniejszej emisji akcji przeprowadzonej na wniosek Orlenu. Emisja obniżyła tak liczoną wartość do poziomu zbliżonego do 27,60 zł. Potencjalna różnica to 5,04 zł na akcję.
W ocenie Fundacji dochodzenie dopłaty opartej na wartości sprzed emisji wymagałoby skutecznego zakwestionowania uchwały emisyjnej, a następnie wygrania odrębnego procesu dotyczącego ceny wykupu. To zapewne jedna z kilku możliwych dróg (strategii prawnych). Szanse powodzenia wspomnianych postępowań Fundacja ocenia jako niewielkie; mogłyby one trwać 6–10 lat lub dłużej.
Fundacja szacuje, że koszty postępowań przekroczyłyby 1 mln zł, nie licząc wynagrodzenia biegłych wyceniających tak duże przedsiębiorstwo. Do tego dochodzą podatki, możliwy nieodliczalny VAT oraz ryzyko pokrycia rzeczywistych kosztów przeciwnika (w przypadku przegranej). Należy także mieć świadomość, że potencjalna dopłata (5,04 zł na akcję) nie jest automatycznie kwotą netto do dyspozycji akcjonariusza.
Wygrana byłaby możliwa, ale wymagałaby wyjątkowo zdeterminowanego organizatora, zaplecza prawnego i analitycznego oraz gotowości do podjęcia wieloletniego ryzyka. Czy znajdzie się kolejny społecznik albo organizacja chroniąca inwestorów, gotowa na taką batalię?
Jesteś byłym akcjonariuszem lub przedsiębiorcą, a może prowadzisz stowarzyszenie lub fundację – czy podejmiesz się tego zadania?
14. Dlaczego Fundacja nie rozpocznie kolejnej batalii?
Determinacja nie może oznaczać bezgranicznego finansowania każdej teoretycznie możliwej sprawy. Musi być racjonalna i uwzględniać prawdopodobieństwo sukcesu, czas, koszty oraz opłacalność dla inwestorów. W ocenie Fundacji przymusowy wykup po 27,60 zł oznacza realny, wymierny sukces po sześciu latach, choć nie najwyższą, teoretycznie możliwą do uzyskania wartość akcji.
15. Bilans projektu
Sześć lat temu Fundacja podjęła się przedsięwzięcia, którego nikt inny nie ważył się podjąć i którego wynik był niepewny, a przeciwnik dysponował nieporównywalnie większymi zasobami. Fundacja zrzeszyła akcjonariuszy, organizowała i finansowała proces delistingowy, zapewniła ogromną kaucję, prowadziła liczne działania prawne, informacyjne i negocjacyjne. Nie wszystkie decyzje okazały się w 100% trafione i nie wszystkie procesy dały zakładany rezultat. Jednak zachowanie giełdowego statusu Energi oraz udokumentowana wieloletnia aktywność w przeróżnych obszarach przyniosły sukces w postaci ceny 27,60 zł. Stanowi to rzeczywisty rezultat projektu.
Po analizie prawnej i ekonomicznej Fundacja nie zamierza finansować kolejnej, kosztownej i mało rokującej batalii o dopłatę. Odpowiedzialność oznacza nie tylko odwagę rozpoczęcia trudnego projektu, ale również rzetelną ocenę, kiedy dalsze działania przestają służyć interesom akcjonariuszy. Warto pamiętać o sześciu latach pracy Fundacji (szeregu ludzi, kancelarii, agencji i innych firm), ryzyku i kapitale, które wypełniają przestrzeń między 8,35 a 27,60 zł.
Chronologia najważniejszych wydarzeń
Rok | Najważniejsze wydarzenia / działania |
2020 | Organizacja projektu; pozew przeciw delistingowi. |
2021 | Ponad 1000 zawartych umów z akcjonariuszami; wpłata kaucji w wysokości 1,36 mln zł. |
2022 | Wyrok I instancji uchylający uchwałę delistingową. Nieformalne kontakty z otoczeniem ówczesnego kierownictwa Orlenu. |
2023 | Apelacja Energi; działania dotyczące dywidend, konferencje i walne zgromadzenia Energi i Orlenu. Początek wzrostu cen akcji. |
2024 | 21 marca – prawomocny wyrok; spotkanie z zarządem Energi; spotkanie z prezesem Orlenu; odblokowanie kaucji. |
2025 | Kampanie w przestrzeni publicznej; aktywność na WZA i konferencjach Energi i Orlenu; protesty w Karpaczu, Gdańsku, Płocku i Warszawie; spotkanie z zespołem Orlenu; niezaakceptowanie ceny z zaproszenia 18,87 zł i dalsza walka. |
2026 | Spór sądowy o emisję akcji; prawa poboru; żądania odkupu; wykup przymusowy po 27,60 zł. |
W publicznym artykule nie ujawniamy szczegółów przebiegu nieformalnych spotkań ani nie publikujemy dokumentów i informacji poufnych, a także danych indywidualnych uczestników czy ich rozliczeń. Jednak część tych informacji Fundacja może przekazać podczas osobistego spotkania (po podpisaniu oświadczenia o zachowaniu poufności). Zaprasza ona do swojego biura w Gdyni.
Źródła i materiały
- Archiwum komunikatów Fundacji „To co najważniejsze” do uczestników projektu, 2020–2026 (materiał źródłowy).
- „Co fundacja zrobiła przez 6 lat” — relacja prezesa Fundacji (materiał źródłowy).
- Stanowisko Fundacji w sprawie wynagrodzenia (materiał źródłowy).
- Stowarzyszenie Inwestorów Indywidualnych: https://www.sii.org.pl/19384/ochrona-praw/biezace-interwencje/orlen-energa-i-przymusowy-wykup-sii-walczy-o-zmiane-ustawy-i-ochrone-akcjonariuszy-mniejszosciowych.html
- Bankier.pl: https://www.bankier.pl/wiadomosc/Orlen-podjal-celowe-dzialania-na-krzywde-drobnych-akcjonariuszy-Energa-i-jej-akcjonariusze-przed-wyrokiem-8702592.html
- „Parkiet”: https://www.parkiet.com/energetyka/art19569641-energa-inwestorzy-gotowi-uiscic-kaucje
- „Puls Biznesu”: https://www.pb.pl/orlen-dokona-przymusowego-wykupu-akcjonariuszy-energi-podano-date-1267530
- Orlen, raport bieżący 36/2026: https://www.orlen.pl/pl/relacje-inwestorskie/raporty-i-publikacje/raporty-biezace/2026/02/Raport-biezacy-nr-36-2026






