Wytwarzają, sprzedają i dystrybuują energię elektryczną w Polsce. Co więcej, kontrolowane są przez Skarb Państwa – a konkretnie przez kilka rządowych resortów. Infrastrukturalne spółki energetyczne, bo o nich mowa, to firmy o fundamentalnym znaczeniu z perspektywy bezpieczeństwa energetycznego naszego kraju. Czy wypłacają one jednak dywidendy swoim akcjonariuszom?

Czym charakteryzują się spółki infrastrukturalne Skarbu Państwa?

Spółki infrastrukturalne kontrolowane (bezpośrednio lub pośrednio) przez Skarb Państwa to spółki działające w bardzo istotnych dla niego obszarach, a więc np. we wspomnianej już energetyce, transporcie czy logistyce. Państwo posiada w ich przypadku pewien – większy lub mniejszy – pakiet akcji bądź udziałów. Może je kontrolować i często wpływa na podejmowane przez nie decyzje. Można więc powiedzieć, że firmy te działają na pograniczu biznesu i polityki.

Jakie można wyróżnić energetyczne spółki infrastrukturalne Skarbu Państwa?

Zastanawiasz się, które spółki infrastrukturalne kontrolowane przez Skarb Państwa działają w sektorze energetycznym? Oto one:

·       Energa – spółka ta nie jest bezpośrednio kontrolowana przez Skarb Państwa, ale pośrednio – już tak, ponieważ większość udziałów (92,28%) ma w niej Orlen (kontrolowany przez Skarb Państwa).

·       Orlen – 49,90% udziałów należy w tym przypadku do państwa.

·       PGE Polska Grupa Energetyczna – Skarb Państwa ma w tej spółce 60,86% akcji.

·       Tauron Polska Energia – państwo posiada tutaj 30,06 % akcji.

·       Enea – 52,29% jej udziałów należy do państwa.

Warto wspomnieć również o takich spółkach infrastrukturalnych jak:

·       Gaz-System,

·       PERN,

·       Polskie Sieci Elektroenergetyczne S.A.

Należy podkreślić, że tych przedsiębiorstw nie zalicza się do spółek publicznych – w 100% kontroluje je bowiem państwo. Działają one zatem w nieco inny sposób, według odmiennego modelu.

Czym jest dywidenda? A czym nie jest?

Dywidenda to część zysku firmy za poprzedni rok obrotowy. Trafia ona najczęściej w formie gotówki na rachunek maklerski akcjonariusza, choć może przybierać również formę innych aktywów, a także akcji lub udziałów. Decyzję o jej wypłaceniu podejmuje się podczas Walnych Zgromadzeń Akcjonariuszy, głównie na podstawie aktualnej sytuacji finansowej spółki. Zazwyczaj ma to miejsce raz w roku.

Wbrew pozorom, dywidenda to nie uroczy upominek dla akcjonariuszy, ale pieniądze, do których mają oni pełne prawo. Są oni wszak współwłaścicielami spółki, którzy zainwestowali w nią swój kapitał. Często są to oszczędności życiowe, które mają być poduszką finansową, stanowiącą zabezpieczenie na przyszłość. Dywidenda nie powinna być zatem wyjątkiem od reguły, ale właśnie regułą.

Jakie korzyści może uzyskać spółka dzięki wypłatom dywidendy?

Regularna wypłata dywidendy zapewnia korzyści nie tylko akcjonariuszom mniejszościowym, ale również samym spółkom. Co mamy tutaj na myśli?

·       Wypłacanie zysku wpływa przede wszystkim na reputację spółki i świadczy o tym, że jest zarządzana przez profesjonalny zarząd, który potrafi godzić potrzebę inwestycji z wypłatą dywidendy. Co więcej, to dowód na to, że spółka jest w dobrej kondycji finansowej.

·       Spółka wypłacająca regularnie dywidendy jest postrzegana jako bardziej perspektywiczna i cieszy się większym zainteresowaniem inwestorów, co z kolei może zwiększać zapotrzebowanie na jej akcje.

·       Spółka wypłacająca dywidendy cieszy się większym zaufaniem ze strony akcjonariuszy – co więcej, istnieje wówczas mniejsza szansa na to, że wyprzedadzą oni swoje akcje w trudnych dla niej momentach.

·       Dzięki dywidendom spółki podejmują bardziej przemyślane działania na płaszczyźnie finansowej oraz lepiej zarządzają swoim kapitałem.

·       Wypłacanie dywidend minimalizuje też ryzyko sporów z akcjonariuszami. Jeśli są oni usatysfakcjonowani wysokością wypłaty, nie muszą podejmować batalii z zarządem.

Wypłacanie dywidendy jest zatem konieczne, ponieważ rozwiązuje problemy akcjonariuszy – zarówno mniejszościowych, jak i większościowych. Co więcej, nasze tezy potwierdza dr Zielonka w książce „Giełda i psychologia”. Pisze w niej, że: „Rynek zazwyczaj reaguje pozytywnie na-wypłatę dywidendy przez spółkę, a negatywnie na jej wstrzymanie”.

„Dla osób, które szukają stabilnego źródła dochodów – na przykład na emeryturze – dywidendy mogą być atrakcyjnym rozwiązaniem (…). Dywidendy mogą również chronić inwestora przed inflacją. W długim okresie wzrost wartości dywidend wypłacanych przez spółki (zwłaszcza w firmach z sektora dóbr konsumpcyjnych i energetycznego) może przekraczać poziom inflacji, co pozwala na zachowanie siły nabywczej portfela inwestycyjnego”. (www.parkietfinansowy.pl)

„(…) dywidendę można potraktować jako wynagrodzenie od spółki w zamian za to, że postanowiliśmy w nią zainwestować i pomogliśmy jej się wzbogacić”. (www.independenttrader.pl)

W jaki sposób firmy podejmują decyzję o wypłacie dywidendy?

Spółki decydują o wypłacie dywidendy, biorąc pod uwagę m.in. następujące czynniki.

·       Wyniki finansowe – uwzględniane są tutaj głównie zyski netto osiągane w danym roku obrotowym, a czasem również te z poprzednich lat.

·       Plany związane z inwestycjami – jeśli chodzi o duże inwestycje, spółki często traktują je jako kwestię priorytetową, choć czasami stanowią one jedynie pretekst do niewypłacania dywidend.

·       Płynność finansowa – w przypadku dużych przepływów pieniężnych w danym roku obrotowym spółki podejmują często decyzję o wypłacie dywidendy.

W sytuacji, gdy firma jest zarządzana energicznie i „z głową”, osiąga wtedy dobre wyniki finansowe, które są pochodną dostępu do kapitału, wypłacania części zysku (np. w formie dywidendy lub skupu własnych akcji) a co za tym idzie zaufania inwestorów i całego rynku – nawet gdy podejmowane są duże inwestycje.

Jak infrastrukturalne spółki energetyczne podchodzą do dywidend?

Oto plany dywidendowe oraz dywidendy wypłacane przez wspomniane spółki za lata 2022-2025. Jak widać w poniższej tabeli, firmy te nie myślą jednakowo.

Pewne jest zatem to, że trend wypłat dywidend przez infrastrukturalne spółki kontrolowane przez  Skarb Państwa powoli się zmienia. W tym roku wypłaty zdecydowało się wstrzymać jedynie PGE. Co do spółki Energa, przy rekordowych zyskach za 2025r, akcjonariusze liczą na racjonalną decyzję zarządu i wypłatę godziwej dywidendy.

Charakterystyka spółki Energa

Warto kilka słów poświęcić teraz właśnie spółce Energa, która prowadzi nieco inną politykę dywidendową. Przypomnijmy, iż ze względu na to, że większościowych akcjonariuszem jest Orlen,
w którym Skarb Państwa ma 49,90% udziałów, jest kontrolowana (pośrednio) również przez państwo. Dodajmy, że sam Orlen posiada w spółce z kolei aż 92,28 % akcji, a co za tym idzie – w pojedynkę podejmuje decyzje o jej funkcjonowaniu.

Jak wygląda historia wypłat dywidend w Enerdze? Jak się okazuje, spółka dzieliła się zyskiem z drobnymi akcjonariuszami jedynie za lata 2013-2016. Od 9 lat akcjonariusze nie ujrzeli nawet grosza na swoich rachunkach maklerskich. Oto, jak kształtowała się wysokość dywidend na przestrzeni tego czasu.

Jak widać, akcjonariusze mniejszościowi Energi szybko zostali całkowicie zepchnięci na margines – pomimo początkowych, górnolotnych obietnic.

Jakie plany miała Energa na początku swojej działalności?

W 2013 r. powstał prospekt emisyjny Energi, który działał na wyobraźnię: spółka miała przeznaczać na dywidendy aż 92% skonsolidowanego zysku netto. Dla porównania: inne spółki obiecywały wówczas 30-60% zysku netto. Tak mocna deklaracja sprawiła, że Energa przyciągnęła wówczas niczym magnes szerokie grono inwestorów, którzy zdecydowali się jej zaufać. Tym bardziej, że cała inwestycja miała być dla nich w 100% bezpieczna.

Jeszcze w komunikatach z 2014 r. na stronie Energi można znaleźć informację, że nadrzędnym jej celem było „tworzenie wartości dla akcjonariuszy”, co spółka realizowała „poprzez utrzymanie  profilu działalności o niskim ryzyku biznesowym i bezpiecznej strukturze kapitału”. Co więcej, Mirosław Bieliński, prezes Zarządu Energi, mówił wówczas, że: „Źródłem naszego dotychczasowego powodzenia wśród inwestorów jest spokojny, przewidywalny model biznesowy, który pozwala nam na generowanie zysku przy niskim poziomie ryzyka. Inwestorzy cenią stabilność i przewidywalność.”.

Dlaczego Energa nie wypłaca dywidendy?

Jakie czynniki wpłynęły na decyzje o niewypłacaniu dywidendy dla Energi? Tylko w 2025 r. jej Zarząd stwierdził, że: „Zatrzymanie zysku w Spółce niezbędne jest do osiągnięcia celów wyznaczonych w Strategicznym Planie Rozwoju Grupy Energa na lata 2024-2030 oraz realizacji inwestycji opisanych w Wieloletnim Planie Inwestycji Strategicznych”. Co więcej, co roku powtarza on niemal to samo.

Trudno nie odnieść wrażenia, że począwszy od 2015 roku, zarządy spółki (które, wydaje się, reprezentują jedynie akcjonariusza dominującego) kierują się tutaj jedynie osobistym, partykularnym interesem – i to niezależnie od tego, jaką frakcję reprezentują. Ponadto wydaje się, że wpłacony przez mniejszościowych kapitał stał się źródłem środków przeznaczanych wyłącznie na realizację celów akcjonariusza większościowego a nawet celów politycznych.

Wyniki finansowe Energi

Warto podkreślić, że tylko w ciągu całego 2025 r. Energa odnotowała:

·       1,5 mld zł skonsolidowanego zysku netto,

·       ponad 4 mld zł zysku EBITDA,

·       przychody na poziomie 21,7 mld zł.

·       dywidenda oczekiwana.

Dodajmy, że tylko w IV kwartale 2025 r. Energa osiągnęła następujące zyski:

·       333 mln zł skonsolidowanego zysku netto,

·       957 mln zł zysku EBITDA,

·       brak dywidendy.

Jak wyglądała z kolei sytuacja finansowa Energi w 2024 r.? Najprościej mówiąc, osiągnęła ona:

·       0,3 mld zł skonsolidowanego zysku netto,

·       3,3 mld zł zysku EBITDA,

·       przychody na poziomie 22,8 mld zł,

·       brak dywidendy.

W 2023 r. Energa odnotowała natomiast:

·       0,6 mld zł skonsolidowanego zysku netto,

·       2,89 mld zł zysku EBITDA,

·       przychody na poziomie 26,09 mld zł,

·       brak dywidendy.

Tymczasem, jak już wspomnieliśmy wcześniej, dobre wyniki finansowe powinny przekładać się na wypłacanie dywidendy – tak jak ma to miejsce u konkurencji z tego samego sektora.

Co można zarzucić spółce, jeśli chodzi o wypłatę dywidend?

Jako fundacja „To co Najważniejsze” mamy wiele zarzutów, jeśli chodzi o działania Energi dotyczące dywidend. Oto jedynie kilka z wielu zapisów, które umieściliśmy w naszym uzasadnieniu z pozwu w sprawie uchylenia uchwały z dn. 13 czerwca 2025 r. w sprawie podziału zysku netto za 2024 r.:

·       „Stanowisko Spółki (…) ma charakter całkowicie pozorny i jest powtarzane niejako na zasadzie kopiuj-wklej w każdym kolejnym roku obrotowym”.

·       „Zysk netto osiągnięty przez Spółkę w roku obrotowym 2024 pozostaje bez żadnego realnego wpływu na WPIS [Wieloletni Plan Inwestycji Strategicznych Grupy Energa] na lata 2024-2030. Przedstawione stanowisko Zarządu zapewne wynika z faktu, że jest ono najprostsze do uzasadnienia poprzez pryzmat okoliczności faktycznych, podczas gdy zapoznanie się z nim wprost prowadzi do wniosku, że wiązanie zatrzymania zysku w Spółce z realizacją WPIS to nieporozumienie”.

·       „Wypłata dywidendy na rzecz akcjonariuszy jest zasadą, a nie wyjątkiem. Prawo do udziału w zysku spółki, zadeklarowane w regulacjach Kodeksu spółek handlowych, stanowi jedno z najistotniejszych uprawnień członkowskich i podstawowy tytuł prawny otrzymywania przez akcjonariuszy korzyści majątkowych z uczestnictwa w spółce.”

·       „Zdaniem Sądu Najwyższego, uchwała zgromadzenia wspólników przeznaczająca cały zysk roczny na kapitał zapasowy może być kwalifikowana jako krzywdząca wspólnika, jeśli powoduje wyłączenie zysku z podziału, kiedy kapitał zapasowy i kapitał rezerwowy są już bardzo znaczne, a brak jest oznak dekoniunktury w branży, który usprawiedliwiałby dalsze kumulowanie środków w spółce”.

·       „Akcjonariusz większościowy jako jedyny podmiot z grona właścicielskiego czerpie jakiekolwiek korzyści z uczestnictwa [w spółce]”.

Podsumowanie

Jak widać, infrastrukturalne spółki energetyczne w zróżnicowany sposób podchodzą do kwestii dywidendy. Większość z nich postanowiło jednak wypłacić ją akcjonariuszom za 2025 r. Nie wiemy jeszcze, jaka będzie decyzja Energi. Mamy jednak nadzieję, że pierwszy raz od długiego czasu jej Zarząd przypomni sobie o tym, że za jej sukcesem stoi również drobny akcjonariat, który w dużym stopniu finansuje jej działalność. I to od wielu lat.

Długoletni brak wypłat dywidend wpisuje się w cały łańcuch pokrzywdzeń (co potwierdza wyrok sądu) drobnych akcjonariuszy – inwestorów długoterminowych i dawnych (już dziś emerytowanych) pracowników spółki. Czy zostaną wreszcie zauważeni jako główna grupa mniejszościowego akcjonariatu, czy doczekają się dywidendy, czy wreszcie będą godnie traktowani na Walnych Zgromadzeniach spółki, będą uzyskiwać odpowiedzi na stawiane tam pytania, czy zostaną cofnięte skutki przyjętej (a uchylonej przez sąd) uchwały delistingowej, czy będą traktowani jak pełnoprawni właściciele swojej własności – części dobrej, infrastrukturalnej spółki Energa S.A.?